Aanbevelingen aan de federale onderhandelaars

FAM 15 juni 2010

Het Forum Asiel en Migraties (FAM) is bij de publieke en politieke opinie vooral gekend omwille zijn inhoudelijke bijdrage en strategische mobilisatie voor het vraagstuk van de regularisatie van het verblijf van vreemdelingen die onwettig op het grondgebied verblijven. Hierin werden de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet. Niet alleen dit actuele thema verbindt de leden van het Forum Asiel en Migraties in een federaal samenwerkingsverband. Het regularisatievraagstuk is immers het gevolg van keuzes die de voorbij dertig jaar gemaakt zijn in het kader van de vreemdelingenwet van 1980, de aanpassingen ervan door het parlement en het feitelijke migratiebeleid dat de federale regering sindsdien heeft ontwikkeld.

Het Forum Asiel en Migraties is uitermate bezorgd omtrent de ontwikkeling van het Belgisch migratiebeleid. Eerder dan een gefundeerde en gecoördineerde aanpak, onthouden wij van de voorbije decennia een erg wisselend en chaotisch en weinig effectief beleid.

Hoewel er in een aantal dossiers resultaten werden geboekt (regularisatie, resettlement, aandacht voor slachtoffers mensenhandel, zieken en personen die nood hebben aan bijzondere bescherming), werd er ook veel gesleuteld in de marge, weinig overlegd over de inhoud en vrijwel exclusief ingezet op een grenzenbeleid. Bovendien was er geen structurele dialoog en samenwerking ter zake met het maatschappelijk middenveld enerzijds en met de gewest- en gemeenschapsregeringen anderzijds.

Het Forum Asiel en Migraties vindt dat het migratiebeleid in de komende legislatuur absoluut moet versterkt worden. Het moet blijvend vertrekken van een mensenrechtenperspectief, en het moet meer aansluiten bij de oorzaken van vlucht en migratie.

Daarom wil het Forum Asiel en Migraties dat de nieuwe federale regering en parlement:

1. overgaan tot de onmiddellijke installatie van de Raad van Advies voor Vreemdelingen, voorzien in het artikel 31 van de Vreemdelingenwet van 15 december 1980. Deze raad adviseert de parlementen en de bevoegde ministers van zowel federale als gewestelijke overheden, over alle materies die betrekking hebben op het migratie- en vreemdelingenbeleid. De Raad is samengesteld uit vertegenwoordigers van bestuurlijke overheden en maatschappelijke instellingen, academici en deskundigen uit het middenveld en niet-gouvernementele organisaties.

2. een evaluatie opstarten van de inhoudelijke criteria en de gehanteerde methodes m.b.t. de regularisaties van het verblijf van vreemdelingen met een precair verblijfsstatuut of zonder wettig verblijf, gedurende de laatste 15 jaar.

3. de vreemdelingenwet van 15/12/1980 volledig laten herzien en moderniseren. Deze wet is door opeenvolgende wijzigingen (onder impuls van Europa) onleesbaar en onuitvoerbaar geworden. Voor zeer vergelijkbare situaties gelden telkens licht verschillende voorwaarden en modaliteiten en procedures. Er zijn verschillende lacunes. De wet is eerder op (federale en lokale) ambtenaren gericht dan op de vreemde burger, waardoor diens rechtspositie onduidelijk en onzeker geworden is. De Vreemdelingenwet moet daarom volledig herschreven worden na een doorlichting door de Raad van advies voor vreemdelingen.

4. de rechtszekerheid inzake regularisatie herstellen door artikel 9bis van de Vreemdelingenwet te herschrijven, en in afwachting daarvan de instructie van 19/7/2009 blijven hanteren als richtlijn voor het discretionair beleid. De annulatie van de regularisatie-instructie door de Raad van State op 9/12/2009 stelt een probleem van rechtszekerheid voor elk regularisatiebeleid dat afgelopen regeringen hebben gevoerd, en dat komende regeringen al dan niet zouden willen voeren. Het huidige artikel 9bis bestendigt een verdoken regularisatiebeleid, en verhindert de regering om duidelijke en afgelijnde regularisatiecriteria te bepalen. Dat is onaanvaardbaar: niet alleen hebben de huidige (tienduizenden) regularisatie-aanvragers het recht om te weten volgens welke criteria hun aanvragen worden behandeld; maar ook de administratie (Dienst Vreemdelingenzaken) moet kunnen werken in een rechtzeker kader. Bovendien is het onduidelijke en verdoken karakter van regularisatie zelf een factor van speculatieve migratie. Het FAM heeft altijd gepleit voor een verduidelijking van de criteria voor regularisatie in de wet zelf. Artikel 9bis van de Vreemdelingenwet moet daarom personen die zich bevinden in een prangende humanitaire situatie, of die slachtoffer zijn van een lange verblijfsprocedure, toelaten om een machtiging tot verblijf aan te vragen in België. De Minister moet deze criteria verder kunnen bepalen in een Koninklijk Besluit. De Dienst Vreemdelingenzaken moet moeilijk te beoordelen aanvragen kunnen voorleggen aan de Commissie van advies voor vreemdelingen (artikel 32 Vreemdelingenwet).

5. een moedig, kwaliteitsvol en gecoördineerd asiel– en migratiebeleid ontwikkelen voor de komende jaren. Een versterkte coördinatie en wisselwerking tussen de verschillende bevoegdheidsdomeinen (de verblijfswetgeving en de uitvoering ervan; sociale rechten en arbeidsrechten; economisch, buitenlands en ontwikkelingsbeleid naar en met de landen van herkomst, armoedebestrijding en respect voor de mensenrechten...) is absoluut noodzakelijk. Bovendien is een permanent overleg nodig tussen de Gemeenschappen en Gewesten enerzijds en de federale overheid anderzijds, m.b.t. hun huidige en toekomstige bevoegdheidsdomeinen. Het FAM is ervan overtuigd dat een vernieuwend beleid een aparte federale ministerportefeuille voor migratiebeleid nodig heeft, én een uitdrukkelijke federale coördinerende bevoegdheid met andere portefeuilles en met deelregeringen. De coördinerende bevoegdheid komt best bij de eerste minister te liggen. De linken tussen verschillende bevoegdheidsdomeinen moeten genuanceerd zijn: humanitaire migratie die op mensenrechten gebaseerd is (asiel, regularisatie, gezinshereniging, medische bescherming…) mag niet gedicteerd worden vanuit opvangcapaciteit of maatschappelijk draagvlak, maar de gevolgen en oorzaken van migratie moeten wel onder ogen gezien worden. De opvang, inburgering en bijstand van vreemdelingen mag niet geïnstrumentaliseerd worden voor verblijfsbeslissingen of uitwijzingsbeleid, maar deze beleidsdomeinen moeten vanuit hun eigen doelstellingen en werkwijze bijdragen aan een coherent globaal beleid.

Het Forum Asiel en Migraties staat ter beschikking om deze aanbevelingen toe te lichten, en wenst graag in overleg te treden..

Contact:

Albert Martens (voorzitter Forum Asiel & Migraties)

Haachtsesteenweg, 257    1030 Brussel

Chaussée de Haecht, 257    1030  Bruxelles

tel.: 02/216.36.70

albert.martens@soc.kuleuven.be